Neoliberal Aklın Gölgesinde Üniversite

Öz

Bu çalışma, üniversitenin neoliberal dönüşümünü yükseköğretim politikalarındaki teknik bir revizyon olmanın ötesinde bilginin doğası, kurumsal yapı ve akademik özne arasındaki ilişkilerin yeniden kurgulandığı çok katmanlı bir kriz olarak analiz etmektedir. Bourdieu’nün bilimsel alan teorisi ve eleștirel neoliberalizm literatürü çerçevesinde şekillenen çalışma, makrodan mikroya üç ölçekte ele aldığı krizi Türkiye bağlamının tartışıldığı bir bölümle tamamlamaktadır. Büyük ölçekte akademik kapitalizm süreciyle bilginin kamusal bir değerden ticari bir metaya dönüşümü ve bilimsel alanın heteronomlaşması tartışılmaktadır. Orta ölçekte denetim kültürü ve performans ölçümlerinin, akademik üretimi içerikten yoksun doğrulama ritüellerine indirgediği ve sosyal bilimleri tasfiye ettiği değerlendirilmektedir. Küçük ölçekte ise akademisyenin maruz kaldığı performans baskısı ile öğrenci-akademisyen ilişkisinin hizmet-tüketim eksenine kayarak pedagojik çocuksulaşmaya yol açtığı vurgulanmaktadır. Ayrıca Türkiye örneği, Batı’dan farklılaşan otoriter piyasalaşma pratigi üzerinden, kalite süreçlerinin bir bürokratik simülasyona dönüştüğü özgün bir vaka olarak sunulmaktadır. Makale, üniversitenin yavaş ölümüne karşı özerk bir akademik alanın inşası konusundaki koşullar üzerine düşünme çağrısında bulunurken, literatürün Türkiye’nin özgül koşullarını dikkate alan çalışmalarla geliştirilmesi gerektiğini öne sürmektedir.