Pierre Bourdieu’nün Dil Sosyolojisi

Öz

Bu çalışma, Pierre Bourdieu’nün dil sosyolojisi üzerine bir incelemedir. Bourdieu’nün dil çözümlemeleri, hem eğitim gibi çalışma alanlarının gölgesinde kaldığı hem de genel sosyolojisi içinde gömülü biçimde yer aldığı için yeterli ilgiyi görmemiştir. Oysa Bourdieu’de, genel sosyolojisiyle uyumlu güçlü bir dil sosyolojisi mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, Bourdieu’nün dil analizlerini genel sosyolojisi içinde konumlandırmak ve böylece Bourdieucü dil sosyolojisini çerçevelendirerek tartışmaya açmaktır. Bourdieu, dil üzerine çözümlemelerine dilbilimin dili tanımlama biçimine yönelik eleştiriyle başlar. Ona göre dilbilimsel yaklaşımlar, dilin ve dil kullanımının toplumsal ve politik koşullarını ikincil düzeye indirger; dili, toplumsal yapı ve güç ilişkilerinden bağımsız soyut bir sistem olarak analiz eder. Bourdieu’nün temel iddiası, toplumsallığın dil ve dil kullanımı üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğudur. Bu çerçevede Bourdieu, dilin toplumsal açıdan belirli bir sermayeyle donatılmış sembolik güç olarak nasıl iş gördüğü problemine odaklanır. İlgili çalışmalarında dilin toplumsal alanlardaki hiyerarşik konumlarla nasıl ilişkilendiği, sınıfsal farklılıkların dilsel sermayeyi nasıl belirlediği, meşru dilin devlet mekanizmasıyla nasıl tahkim edildiği ve eğitim aracılığıyla nasıl toplumsallaştırıldığı analiz edilir. Bu analiz; dilsel habitus, dil piyasası, dilsel sermaye, sembolik şiddet, sembolik güç ve sansür gibi kavramsal inşalar üzerinden gerçekleştirilir.