Sosyolojinin Dekolonizasyonu: Bhambra Perspektifinden Sosyolojiyi Yeniden Düşünmek

Öz

Bu çalışma, sosyolojinin kolonyal kökenlerini Gurminder K. Bhambra’nın geliştirdiği “connected sociologies” yaklaşımı çerçevesinde yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Makalenin temel iddiası, klasik sosyolojinin başat düşünürlerinin modernlik anlatısını büyük ölçüde Avrupa içi tarihsel dinamikler üzerinden kurduğu ve bu nedenle kolonyal ilişkileri modern toplumsal dünyanın kurucu unsurları olarak yeterince hesaba katmadığıdır. Makale, önce klasik sosyolojinin epistemolojik temellerini ve bu temellere içkin olan kolonyal körlüğü tartışmakta, ardından Bhambra’nın modernlik, toplum, vatandaşlık ve evrensellik kavramlarına yönelttiği eleştirileri çözümlemektedir. Devamında, modernliğin Avrupa’nın içsel gelişim anlatısı yerine sömürgecilik, imparatorluk, kölelik, emek rejimleri ve küresel dolaşım ağları içindeki tarihsel bağlantılar üzerinden kavranması gerektiği savunulmaktadır. Son bölümde ise sosyolojinin dekolonizasyonu, dekolonyal teori ile kesişim noktaları, Bhambra’nın yaklaşımının bir bilim olarak sosyoloji pratiğine tarihsel ve epistemolojik katkıları ile bu yaklaşımın sınırları tartışılmaktadır. Çalışma, sosyolojinin geleceğinin kendi kolonyal körlüğünü fark etme ve evrensellik iddiasını dışlanmış tarihleri de içerecek biçimde yeniden kurma kapasitesine bağlı olduğu sonucuna ulaşmaktadır. Makalenin ayrıca Bhambra örneğinden hareketle sosyolojide refleksivite arayışına yönelik bir yeniden hatırlatma işlevi görmesi beklenmektedir.